Рамазон суҳбатлари (3): Ростгўй бўлинг

0

Ростгўй бўлинг

Рамазон суҳбатлари туркумидаги навбатдаги суҳбатимизни «ростгўй бўлинг» деб номладик. Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва саллам гўзал хулқларни комил қилиш учун юборилганлар. Биз зийнатланишимиз лозим бўлган ахлоқлардан яна бири сидқ, яъни ростгўйлик ва самимийликдир.

Эй Аллоҳнинг бандаси, самимий ва ростгўй бўлинг. Сўзларингиз, ниятларингиз, амалларингиз ва умуман бутун ҳаётингиз ростгўйлик ва самимийликдан иборат бўлсин. Шубҳасиз, содиқларни Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло яхши кўради. Аллоҳ бизга содиқлар (ростгўйлар) билан бирга бўлишни буюриб, шундай марҳамат қилади: «Эй мўминлар, Аллоҳдан қўрқинг ва содиқлар билан бирга бўлинг!» (Тавба, 119).

Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло айтади: «Ростгўй эркаклар ва ростгўй аёллар учун Аллоҳ мағфират ва улуғ мукофот (яъни жаннат)ни ҳозирлади» (Аҳзоб, 35).

Яна айтади: «Рост сўзни (яъни Қуръонни) келтирган Зот ва уни тасдиқлаган (мўмин)лар, ана ўшалар тақводорлардир. Улар учун Раббилари ҳузурида (яъни жаннатда) хоҳлаган нарсалари муҳайё бўлур. Бу чиройли амал қилувчиларнинг мукофотидир» (Зумар, 33-34).

Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло ростгўй эркак ва ростгўй аёлларни яхши кўради. Шундай экан, пайғамбарларнинг сифати бўлмиш бу гўзал сифат билан зийнатланайлик.

Аллоҳ улуғ Китобида бундай дейди: «(Эй Пайғамбар), ушбу Китобда Иброҳим қиссасини ёд этинг! Дарҳақиқат, у жуда ростгўй пайғамбар эди» (Марям, 41).

«Яна ушбу Китобда Идрис қиссасини ёд этинг. Дарҳаҳиқат, у жуда ростгўй пайғамбар эди» (Марям, 56).

Қуръони каримда бу маънодаги оятлар жуда кўп.

Одамларнинг энг ростгўйлари пайғамбарлардир. Уларга Аллоҳнинг салавоту саломлари бўлсин.

Аллоҳ таоло бизларни уларга эргашишга буюрди. Уларга эргашиш ростгўйлик ва самимийликда улардан ўрнак олиш демакдир.

Набий саллаллоҳу алайҳи ва саллам ростгўйликка буюриб, бундай деганлар: «Ростгўй бўлинглар. Ростгўйлик яхшиликка, яхшилик эса жаннатга етаклайди. Киши давомий равишда рост сўзлар ва ростгўйликка интилар экан, Аллоҳнинг ҳузурида «сиддиқ» (ростгўй) деб ёзиб қўйилади. Ёлғондан узоқ бўлинг. Ёлғон ёмонликка, ёмонлик эса дўзахга етаклайди. Киши давомий равишда ёлғон гапирар ва ёлғонни қасд қилар экан, Аллоҳнинг ҳузурида «каззоб» деб ёзиб қўйилади»[1].

Ростгўй инсонни одамлар мақтов билан тилга олади. Юсуф алайҳиссаломнинг зиндондаги икки ҳамроҳини эсга олинг. Улардан бири зиндондан чиққач, подшоҳнинг хизматига қайтади. Бир қанча вақтдан кейин Юсуф алайҳиссалом ҳузурига келиб: «Юсуф, эй ростгўй зот, бизга еттита ориқ сигир еттита семиз сигирни еяётгани ҳамда еттита яшил бошоқ ёнида турган еттита қуриган бошоқ ҳақидаги туш таъбирини айтиб бер», (Юсуф, 46) деб хитоб қилади.

Ростгўй инсон доимо мақтов билан тилга олинади. Зеро, ростгўйлик энг олийжаноб хислатлардандир. Сўзларингиз, ишларингиз ва ниятларингизда ростгўй-самимий бўлинг. Ростгўйлик сабабли қийинчиликка тушиб қоламан, деб ўйламанг. Зоҳирда шундай бўлиб кўринса ҳам, аслида сиз ростгўйлигингиз билан Аллоҳ субҳонаҳу ва таолонинг муҳаббатига эришасиз. Чунки У ростгўйларни яхши кўради. Яна сиз ростгўйлигингиз билан набийлар ва расулларнинг йўлида бўласиз.

Ростгўй инсонни одамлар ҳам яхши кўради. Маҳкамага гувоҳлик учун чақирилсангиз ёки ўзингиздан бирон айб ё туҳматни соқит қилиш учун гапирсангиз ҳам фақат рост сўзланг. Ёлғон сўзласангиз, ҳурматингиз кетади. Ростгўй бўлсангиз, ҳатто душманларингиз ҳам сизни ҳурмат қилади.

Оғзингиздан фақат рост сўз чиқсин. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобалари ичида бу сифатга эга бўлганлар кўп эди. У зот саллаллоҳу алайҳи ва саллам Абу Зар разияллоҳу анҳу ҳақида бундай деганлар: «Ер ўз устида Абу Зардан кўра рост сўзловчироқ кишини кўтармаган, осмон ундан кўра ростгўйроқ кишига соя солмаган»[2]. Абу Зар бу ростгўйликни Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламдан ўрганган эди. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламни Аллоҳ таоло ростгўйлик билан васфлаб, шундай деган: «Рост сўзни (Қуръонни) келтирган зот ва уни тасдиқлаган (мўмин)лар – ана ўшалар тақводорлардир» (Зумар, 33).

Рост сўз Қуръонни келтирган зот Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам, уни тасдиқлаганлар эса мўминлар ва хусусан энг буюк саҳобий Абу Бакр Сиддиқ разияллоҳу анҳу эди.

Аллоҳ таоло Қуръонда шундай дейди: «Аллоҳ (ўз аҳду паймонларига) содиқ бўлган кишиларни ростгўйликлари эвазига мукофотлаш учун (синовга дучор қилди)» (Аҳзоб, 24).

Содиқлик тилда ростгўй бўлиш билан ҳосил бўлгани каби, ниятларда самимий бўлиш билан ҳам ҳосил бўлади.

Бир киши Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига байъат бериш учун келганида у зот унга ғаниматдан бир нарса бермоқчи бўлдилар. Шунда у: «Мен сизга бу учун эргашмадим. Балки мен ўқ бу еримдан кириб, мана бу еримдан тешиб чиқиши, Аллоҳ йўлида ўлдирилишим учун сизга эргашдим» дея, бўғзи ва бўйнига ишора қилди.

У худди ўзи айтганидек Аллоҳ йўлида ўлдирилди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам: «У Аллоҳга содиқ бўлди, Аллоҳ ҳам унга содиқ бўлди», дедилар[3]. Яъни у ниятида содиқ бўлган эди, Аллоҳ ҳам унинг мақсадини рўёбга чиқарди.

Энди диққатингизни узун бир ҳадисда келтирилган мана бу воқеага қаратаман. Набий саллаллоҳу алайҳи ва саллам Табук ғазотига кетганларида фазилатли ва улуғ саҳобалардан уч киши кўп сонли мунофиқ кимсалар қаторида жиҳоддан қолиб кетдилар. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага қайтганларида мунофиқлар у кишига ёлғон баҳоналар айтиб, қасам ичишди. Лекин фозил зотлардан бўлган уч киши: Каъб ибн Молик, Мурора ибн Рабеъ ва Ҳилол ибн Умайя тўғрисини айтиб: «Эй Расулуллоҳ, биз ҳеч қандай узрсиз жиҳоддан қолдик», дедилар. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга: «Аллоҳ сиз ҳақингизда ҳукм қилгунча кутиб туринг», дедилар. Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам узр айтганларнинг зоҳирдаги узрларини қабул қилдилар, ботинларини эса Аллоҳга ҳавола қилдилар. У зот Табук ғазотидан қолиб кетган мазкур уч киши – Каъб ибн Молик, Мурора ибн Рабеъ ва Ҳилол ибн Умайя билан эллик кун алоқани уздилар. Бирор киши уларга гапирмас, салом бермас, улар билан олди-берди қилмас эди. Улар салом берса, ҳеч ким алик олмасди. Бу имтиҳон асносида уларга ботил ва куфр аҳлидан баъзи таклифлар келди. Шайтон уларга: «Кошки сизлар ҳам фалончилар каби ёлғон гапириб, кейин тавба қилсаларинг эди», деб васваса қилди. Лекин улар шайтон ҳийласига учмасдан собит қолдилар. Ва ниҳоят, Аллоҳ таоло қуйидаги оятларни нозил қилди: «Шунингдек, Аллоҳ уч кишининг (тавбаларини ҳам қабул қилди). Улар кенг ер торлик қилиб қолгунча, диллари сиқилиб, Аллоҳдан фақат Ўзига тавба қилиш билангина қутулиш мумкин эканини билгунларича тавбалари кечиктирилган эди. Сўнг Аллоҳ тавба қилишлари учун уларни тавбага муваффақ қилди. Албатта, Аллоҳ тавбаларни қабул қилувчи ва меҳрибондир» (Тавба, 118).

Аллоҳ уларнинг тавбасини қабул қилди. Улардан бошқалар Аллоҳга ва унинг Расулига ёлғон гапирдилар. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай деди: «Ғазотдан қайтиб келганингиздан сўнг мунофиқлар уларни тергамаслигингиз учун ёлғон узрлар айтиб, қасам ичадилар. Улардан четланинглар ва юз ўгиринглар! Чунки улар диллари нопок кимсалардир. Қилган гуноҳларига жазо ўлароқ охиратда борар жойлари жаҳаннамдир» (Тавба, 95).

Каъб ибни Молик келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен тавбамнинг тасдиғи ўлароқ молимнинг ҳаммасини Аллоҳ ва Расули йўлида садақа қилмоқчиман», деди. Шунда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Молингнинг бир қисмини ўзингга қолдир. Шу сен учун яхшироқдир», дедилар[4].

Демак, ростгўйлик гарчи бир муддат кейин бўлса ҳам, Аллоҳ ҳузурида нажот топишга сабаб бўлар экан. Аллоҳ таолонинг ҳузурида нажотга сабаб бўлишининг ўзиёқ ростгўйликнинг нақадар улуғ сифатлигига етарлидир. Агар дунёда ёлғон гапириб қутулиб қолсангиз ҳам қиёмат куни ёлғонингиз жазосини оласиз. Аммо рост гапирганингиз боис гоҳо дунёда қийинчиликка учрасангиз ҳам, муҳими қиёмат куни жазодан қутуласиз.

Ростгўйлик шиоримиз бўлсин. Сўзимизда ҳам, ишларимизда ҳам, ниятларимизда ҳам содиқ бўлайлик.

Инсон тилида «астағфируллоҳ» деб, дили истиғфордан ғофил қолиши мумкин. Шунинг учун асосийси қалбида ўрнашган гуноҳлардан мағфират тилаши керак.

Аллоҳ таоло содиқларни яхши кўради. Шубҳасиз, у содиқ эркаклар ва содиқ аёлларга мағфират ва катта ажр тайёрлаб қўйган.

Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек, ростгўйлик ва самимийлик яхшиликка, яхшилик эса жаннатга етаклайди.

Ростгўйлик пайғамбарлар шиори, анбиёлар йўлидир. Аллоҳ таоло ёрдам берсагина бунга эриша оламиз.

Аллоҳ барчамизни содиқлардан қилсин, яхшиликка ҳидоят қилсин ва кенг жаннатларга ворис қилсин! Омин.

[1] Бухорий (6094) ва Муслим (2607) ривояти.

[2] Термизий (3801), Ибн Можа (156) ва Аҳмад (7078) ривояти. Албоний «Саҳиҳ Ибн Можа»да (127) саҳиҳ деган.

[3] Насоий (4/60), Абдураззоқ «Мусаннаф»да (3/545) ва Табароний «Ал-кабир»да (7/271) ривоят қилган. Албоний «Саҳиҳ сунани Насоий»да (1952) саҳиҳ деган.

[4] Қиссани Бухорий (4418) ва Муслим (2769) «Саҳиҳ»ларида келтирган.

Изоҳ қолдиринг