Тафсири муяссар: “Бақара” сураси, 183-187 оятлар

0

 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمْ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ٣٨١

  1. Эй Аллоҳга ва пайғамбарига иймон келтирган ва Унинг шариатига амал қилганлар, Аллоҳ сизлардан аввалги умматларга фарз қилгани каби сизларга ҳам рўза тутишни фарз қилди, шояд Раббингиздан тақво қиларсиз ва ягона Аллоҳга тоат-ибодат қилиб, ўзингизни гуноҳлардан сақларсиз.

أَيَّاماً مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ٤٨١

  1. Аллоҳ сизларга саноқли кунлар, яъни Рамазон ойи рўзасини фарз қилди. Сизлардан ким рўза тутиш қийнаб қўядиган касал бўлса ёки мусофир бўлса, рўза тутмаслиги мумкин ва тутмаган кунлари ўрнига бошқа вақт ўшанча кун рўза тутиб бериши унинг зиммасига лозим бўлади. Қийналиб рўза тутадиган ва рўзанинг оғирлигини кўтаролмайдиганлар – масалан, кексалар ва тузалишига умид бўлмаган касаллар – рўза тутмаган ҳар куни учун фидя (тўлов) сифатида бир мискинга таом беришлари лозим. Ким ихтиёрий равишда фидя миқдорини ошириб берса, ўзи учун яхшидир. Агар рўзанинг Аллоҳ ҳузуридаги фазли нақадар улуғлигини билсангиз, қийналиб бўлса ҳам рўза тутишларингиз фидя бергандан кўра ўзингиз учун яхшироқдир.

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنْ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمْ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمْ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ٥٨١

  1. У кунлар Рамазон ойидирки, унинг Қадр кечасида Аллоҳ таоло Қуръонни одамларни ҳаққа йўллаши учун нозил қилишни бошлади, Қуръонда Аллоҳнинг ҳидоятига ва ҳақ билан ботил ўртасини ажратишга очиқ-равшан далиллар бор. Энди сизлардан қай бирингиз бу ойга соғлом ва муқим ҳолда келса, унинг кундузларида рўза тутсин. Бемор ва мусофир кишиларга рўза тутмасликка рухсат берилади, бироқ кейинроқ ўшанча кун миқдорида қазосини тутиб берадилар. Аллоҳ ўз қонун-қоидаларида сизларга енгиллик ва қулайликни истайди, У сизларга қийинчилик ва машаққат бўлишини истамайди. Бу рўза тутиладиган кунлар саноғини тўлдиришингиз ва рўзани ийдул фитр (рамазон ҳайити) кунида Аллоҳга такбирлар айтиб тугатишингиз ва сизларни ҳидоятлаб қўйгани учун Уни улуғлашингиз учун ҳамда сизларга инъом этган ҳидоят, тавфиқ ва енгилликлар учун Унга шукр бажо келтиришингиз учундир.

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِي فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ٦٨١

  1. Эй Пайғамбар, бандаларим сиздан Мен ҳақимда сўрасалар, уларга айтинг, Мен уларга яқинман, ким Менга дуо қилса, дуосини ижобат қиламан. Бас, улар Менинг буйруқ ва қайтариқларимга итоат қилсинлар, Менга иймон келтирсинлар, шояд дин ва дунёларида ўзлари учун фойдали ишларга йўллансалар.

Бу оятда Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло бандаларига Ўзининг улуғлигига лойиқ тарзда яқин экани хабарини бермоқда.

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنْ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ٧٨١

  1. Аллоҳ сизларга Рамазон кечаларида аёлларингизга қўшилишни ҳалол қилди, улар сизлар учун сатр (парда) ва ҳифзу ҳимоя, сизлар улар учун сатр ва ҳифзу ҳимоясизлар. Аллоҳ билдики, сизлар Унинг Рамазон кечалари хуфтон намозидан кейин аёлларингизга қўшилишни ҳаром қилгани ҳукмига хилоф қилиб, ўзингизга хиёнат қилмоқдасиз, – бу ҳукм Исломнинг аввалида эди, – бас, У сизларни кечирди ва сизларга бу хусусда енгиллик берди. Энди сизлар аёлларингиз билан қўшилаверинг ва Аллоҳ сизларга тақдир қилган фарзанд-зурриётни талаб қилаверинг. Субҳи содиқ кўриниб, тун қоронғилигидан тонг ёруғлиги ажралгунига қадар еб-ичаверинг. Кейин то кун ботиб, оқшом бўлгунига қадар рўзани бузувчи нарсалардан тийилиш билан рўзангизни комил қилинг. Масжидларда эътикофда бўлган пайтингизда аёлларингиз билан қўшилманг ва қўшилишга олиб борувчи ишлардан тийилинг. Чунки бундай ишлар эътикофни бузади. (Эътикоф – Аллоҳга яқинлик ҳосил қилиш мақсадида маълум муддат масжидда ўтиришдир). Аллоҳ сизларга жорий қилган бу ҳукмлар Унинг ҳалол ва ҳаром ўртасини ажратиб берувчи чегараларидир, сизлар ҳаромга тушиб қолмаслик учун бу чегараларга яқинлашманг! Аллоҳ таоло одамлар Ундан қўрқишлари ва тақво қилишлари учун уларга оят ва ҳукмларини мана шундай очиқ-равшан баён қилади.

Изоҳ қолдиринг